ជាកាតិតណាស់ការប្រើប្រាស់ពាក្យ “Scambodia” នៅក្នុងអត្ថបទរបស់កាសែត The Wall Street Journal (WSJ) គឺជាប្រធានបទដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយ ដែលភាគីកម្ពុជាបានប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំង កម្ពុជាចាត់ទុកពាក្យនេះជាការ «មាក់ងាយ» «បង្អាប់» និង «រើសអើង» ដល់កិត្តិយសជាតិ ដែលមានចេតនាភ្ជាប់ប្រទេសទាំងមូលទៅនឹងសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ។ កម្ពុជាបានតវ៉ាថា បញ្ហានេះជាបញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដែលកើតមាននៅទូទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ដូចជា មីយ៉ាន់ម៉ា និងឡាវ) ដូច្នេះការដាក់ឈ្មោះដៅតែមកលើកម្ពុជា គឺជាការមិនយុត្តិធម៌ និងខ្វះវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន។ ការប្រើពាក្យនេះគឺជាការលេងពាក្យរបស់សារព័ត៌មានបរទេសដើម្បីទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ (Sensationalism) ប៉ុន្តែវាបានបង្កើតជាជម្លោះផ្លូវការរវាងស្ថាប័នព័ត៌មាន និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោយសារតែផលប៉ះពាល់លើរូបភាពអន្តរជាតិរបស់ប្រទេស។
ក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ អ្នកនយោបាយតែងតែប្រើប្រាស់បញ្ហាសង្គម ឬសន្តិសុខ ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលណាមួយ។ ប្រសិនបើបញ្ហា “ការបោកប្រាស់” ត្រូវបានលើកយកមកនិយាយក្នុងកម្រិតធំលើសពីការពិត ឬផ្តោតតែលើកម្ពុជាតែមួយគត់ (ខណៈដែលបញ្ហានេះកើតមានពេញតំបន់) នោះវាអាចជាសញ្ញានៃការប្រើប្រាស់បញ្ហានេះជាឧបករណ៍នយោបាយដើម្បីកេងចំនេញ។
មកដល់ត្រង់ចំណុចនេះ មានសំនួរមួយបានលើកឡើងថា “តើអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងយុទ្ធនាការសម្អុយកេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេសមួយដែរឬយ៉ាង?
បើនិយាយពីអ្នកសរសេរអត្ថបទដែលប្រើពាក្យនេះគឺ Gabriele Steinhauser និង Patricia Kowsmann ប៉ុន្តែ Philip Wen គឺជាអ្នកយកព័ត៌មានដ៏លេចធ្លោម្នាក់ដែលតែងតែរាយការណ៍ជុំវិញប្រធានបទនេះ។
មែនទែនទៅ Gabriele Steinhauser និង Patricia Kowsmann គឺជាអ្នកសរសេរអត្ថបទស៊ើបអង្កេតរបស់សារព័ត៌មាន The Wall Street Journal ដែលមានចំណងជើងថា “How Cybercrime Became a Leading Industry in ‘Scambodia’”។
អត្ថបទដែលប្រើពាក្យ “Scambodia” នៅក្នុងសារព័ត៌មាន The Wall Street Journal (WSJ) ដែលបានបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំងនោះ គឺជាលទ្ធផលនៃការស៊ើបអង្កេតរួមគ្នាដោយក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានជំនាញរបស់ពួកគេ។ អ្នកសរសេរចម្បងដែលត្រូវបានគេស្គាល់ក្នុងកិច្ចការស៊ើបអង្កេតជុំវិញបញ្ហាបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍សម្រាប់ WSJ គឺ៖
១. លោក Philip Wen
លោកគឺជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានជាន់ខ្ពស់របស់ WSJ ដែលផ្តោតលើបញ្ហានយោបាយ និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនក្នុងតំបន់អាស៊ី។ លោកមានបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងការតាមដានឥទ្ធិពលរបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន និងការវិនិយោគពីបរទេសដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអាជីវកម្មប្រផេះ។
២. ក្រុមការងារស៊ើបអង្កេត (WSJ Investigation Team)
ជាទូទៅ អត្ថបទធំៗបែបនេះមិនមែនសរសេរដោយមនុស្សតែម្នាក់ឯងនោះទេ ប៉ុន្តែមានការចូលរួមពី៖
៣. អ្នករាយការណ៍ព័ត៌មាននៅនឹងកន្លែង៖ ដែលចុះមកប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
៤. អ្នកវិភាគទិន្នន័យ៖ ដែលតាមដានលំហូរហិរញ្ញវត្ថុ និងរូបិយបណ្ណឌីជីថល (Crypto) ដែលក្រុមបោកប្រាស់ប្រើប្រាស់។
៥. Gabriele Steinhauser និង Patricia Kowsmann គឺជាអ្នកសរសេរអត្ថបទស៊ើបអង្កេតរបស់សារព័ត៌មាន The Wall Street Journal ។
• ការប្រើប្រាស់ពាក្យក្នុងចំណងជើង៖ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលបានយកពាក្យ “Scambodia” មកដាក់ក្នុងចំណងជើងអត្ថបទ ដើម្បីរៀបរាប់អំពីស្ថានភាពដែលក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបានពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ និងការបង្ខំមនុស្សឱ្យធ្វើការក្នុងវិស័យឆបោកនៅកម្ពុជា។ ចំពោះ Philip Wen គឺជាសហការីដែលជំនាញលើកិច្ចការកម្ពុជា ដែលមានចំណែកជួយផ្ដល់ព័ត៌មានដល់ពួកគេ ឬសរសេរអត្ថបទមានប្រធានបទបែបនេះ។
អ្នកកាសែតដូចជា Gabriele និង Patricia គ្រាន់តែដកស្រង់ពាក្យនេះមកប្រើក្នុងចំណងជើងអត្ថបទរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែបើនិយាយពីការចុះរាយការណ៍អំពីបញ្ហានេះជាប្រចាំនៅក្នុងតំបន់ គឺមានលោក Philip Wen ជាអ្នកដើរតួសំខាន់។
នេះគឺជាប្រវត្តិសង្ខេប និងមូលហេតុដែលពួកគេប្រើប្រាស់ពាក្យនេះ៖
១. Gabriele Steinhauser
• តួនាទី៖ គាត់គឺជាអ្នកយកព័ត៌មានជាន់ខ្ពស់ដែលផ្តោតលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយអន្តរជាតិ។
• បទពិសោធន៍៖ គាត់មានបទពិសោធន៍ច្រើនឆ្នាំក្នុងការរាយការណ៍អំពីជម្លោះ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាសន្តិសុខនៅតាមតំបន់នានាជុំវិញពិភពលោក។
២. Patricia Kowsmann
• តួនាទី៖ គាត់គឺជាអ្នកយកព័ត៌មានស៊ើបអង្កេតដែលជំនាញខាងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ បទល្មើសលាងលុយកខ្វក់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មសេដ្ឋកិច្ច។
• បទពិសោធន៍៖ គាត់តែងតែតាមដាន និងរាយការណ៍អំពីរបៀបដែលក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងធនាគារដើម្បីបន្លំយកប្រាក់ពីជនរងគ្រោះជុំវិញពិភពលោក។
ចំពោះទំនាក់ទំនងរបស់លោកស្រី Gabriele Steinhauser និង Patricia Kowsmann ជាមួយនយោបាយអាមេរិក យើងអាចបែងចែកជាចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ក្នុងនាមជាអ្នកសារព័ត៌មានអាជីព
អ្នកទាំងពីរគឺជាអ្នកយកព័ត៌មានឱ្យស្ថាប័ន The Wall Street Journal (WSJ) ដែលជាសារព័ត៌មានអាមេរិកដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយ។ ក្នុងនាមជាអ្នកកាសែតអាជីព ពួកគេត្រូវកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ អព្យាក្រឹតភាព (Neutrality)។ មានន័យថា ពួកគេមិនមែនជាអ្នកនយោបាយ ឬធ្វើការឱ្យបក្សនយោបាយណាមួយរបស់អាមេរិកឡើយ។
២. ទំនាក់ទំនងតាមរយៈការងារស៊ើបអង្កេត
ទោះបីជាពួកគេមិនមែនជាអ្នកនយោបាយ ប៉ុន្តែការងាររបស់ពួកគេមានឥទ្ធិពល និងពាក់ព័ន្ធនឹងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់អាមេរិកតាមរយៈ៖
• ការលាតត្រដាងការពិត៖ ក្នុងអត្ថបទ ពួកគេបានរាយការណ៍អំពីក្រុមហ៊ុនដែលជាប់ទណ្ឌកម្មដោយ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិក (U.S. Treasury) ដោយសារការសង្ស័យថាមានពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការឆបោក។
• ការផ្ដល់ព័ត៌មានដល់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ៖ នៅពេលដែលពួកគេសរសេរអំពី “Scambodia” ឬឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន របាយការណ៍ទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានសមាជិកសភា ឬមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកយកទៅពិនិត្យ ដើម្បីកំណត់គោលនយោបាយ ឬដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមលើបុគ្គល ឬស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធ។
ជាការពិតណាស់ ទំនាក់ទំនងជាមួយគោលនយោបាយអាមេរិក សហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈក្រសួងរតនាគារ តែងតែដាក់ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនណាដែលពួកគេរកឃើញថាមានពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខុសច្បាប់។
• អាមេរិកយល់ថាការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិតគឺជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពលរដ្ឋខ្លួន និងពិភពលោក។
• សម្ពាធនយោបាយ៖ ជារឿយៗ របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់សារព័ត៌មានធំៗ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍សម្រាប់ដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹងជាងមុន។
តើវាជាការ “ចូលដៃគ្នា” ដើម្បីបំបាក់មុខមាត់កម្ពុជាឬយ៉ាងណា?
តាមទស្សនៈវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ស្ថាប័នដូចជា The Wall Street Journal តែងតែអះអាងពីឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនពីរដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ៖
• នៅពេលដែលអ្នកកាសែតរកឃើញភស្តុតាងនៃបទល្មើស ហើយរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកយកភស្តុតាងនោះទៅប្រើដើម្បីដាក់ទណ្ឌកម្ម វាមើលទៅហាក់ដូចជាពួកគេធ្វើការងារត្រឹមត្រូវ។
សរុបមក ទោះបីជាការចុះផ្សាយនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ពលរដ្ឋខ្មែរក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងក្រសែភ្នែកអាមររិក ពួកគេយល់ថាការលាតត្រដាងការពិតគឺជាវិធីតែមួយគត់ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការកែទម្រង់ និងលុបបំបាត់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនដែលជ្រកក្រោមស្លាកអាជីវកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ដោយឡែកកន្លងមក លោក Philip Wen បានតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវ៖
• បណ្ដាញឆបោក (Scam Networks): គាត់បានរាយការណ៍អំពីរបៀបដែលក្រុមឧក្រិដ្ឋជនរៀបចំការឆបោកតាមអនឡាញ។
• ការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងសន្តិសុខ៖ គាត់បានតាមដានសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងការដាក់ទណ្ឌកម្មផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះមកលើកម្ពុជា។ ទោះបីជាគាត់មិនបានបង្ហាញឈ្មោះជាអ្នកសរសេរឈ្មោះផ្ទាល់ក្នុងអត្ថបទដែលប្រពាក្យ “scambodia” នេះក៏ដោយ ក៏លោក Philip Wen គឺជាអ្នកយកព័ត៌មានម្នាក់ដែលសំខាន់បំផុតមួយ និងរាយការណ៍យ៉ាងសកម្មជុំវិញប្រធានបទ “Scambodia” នេះ ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញកិច្ចការតំបន់របស់ WSJ។
តើលោក Philip Wen គឺជានរណា?
លោក Philip Wen គឺជាជនជាតិ អូស្ត្រាលី (Australian)។ ទោះបីជាលោកមានរូបរាងជាជនជាតិអាស៊ី (ចិន-អូស្ត្រាលី) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកបានធំដឹងក្តី និងទទួលបានការអប់រំទាំងស្រុងនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី។នេះគឺជាចំណុចខ្លះៗបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់លោក៖
•សញ្ជាតិ៖ អូស្ត្រាលី។
• ការសិក្សា៖ បញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រពីសាកលវិទ្យាល័យ New South Wales (UNSW) នៅទីក្រុងស៊ីដនី។
• ដើមកំណើត៖ លោកមានដូនតាជាជនជាតិចិន (Chinese heritage) ដែលបានទៅរស់នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី។
លោក Philip Wen គឺជាអ្នកសារព័ត៌មានស៊ើបអង្កេតជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ដែលមានបទពិសោធន៍ក្រាស់ក្រែល ក្នុងតំបន់អាស៊ី។ ខាងក្រោមនេះគឺជាប្រវត្តិ និងគន្លងការងារសំខាន់ៗរបស់លោក៖
១. ការអប់រំ និងការចាប់ផ្តើមអាជីព
• លោកបានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងពាណិជ្ជកម្មពីសាកលវិទ្យាល័យ New South Wales ក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី។
• លោកបានចាប់ផ្តើមអាជីពជាអ្នកសារព័ត៌មានដំបូងនៅស្ថាប័ន The Sydney Morning Herald និង The Age (កាសែតធំៗរបស់អូស្ត្រាលី) ដោយផ្តោតលើព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ច និងធុរកិច្ច។
២. បទពិសោធន៍ការងារនៅប្រទេសចិន
• មុនពេលមកចូលរួមជាមួយ The Wall Street Journal (WSJ) លោកធ្លាប់ជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានឱ្យទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Reuters ប្រចាំនៅទីក្រុងប៉េកាំង។
• ក្នុងអំឡុងពេលនោះ លោកបានសរសេរអត្ថបទស៊ីជម្រៅជាច្រើនអំពីនយោបាយចិន ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងឥទ្ធិពលរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិន។
៣. ការងារនៅ The Wall Street Journal (WSJ)
• បច្ចុប្បន្ន លោកគឺជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានជាន់ខ្ពស់របស់ WSJ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសសិង្ហបុរី។
• ជំនាញចម្បងរបស់លោកគឺ ការស៊ើបអង្កេតលើ ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន, អំពើពុករលួយ, និង ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
• លោកគឺជាតួអង្គសំខាន់ដែលបានតាមដានរឿងរ៉ាវ “ការបោកប្រាស់តាមអនឡាញ” (Cyber Scams) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា និងឡាវ ដែលឈានទៅដល់ការប្រើពាក្យ “Scambodia” នៅក្នុងអត្ថបទរបស់ WSJ។
៤. រចនាបថនៃការសរសេរ
លោក Philip Wen ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកកាសែតដែលចូលចិត្តសរសេរក្នុងទម្រង់ Long-form investigation (ការស៊ើបអង្កេតបែបវែងឆ្ងាយ)។ លោកចំណាយពេលច្រើនខែដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ សម្ភាសជនរងគ្រោះ និងតាមដានខ្សែរយៈនៃលំហូរលុយខ្មៅ។
គេបានសន្និដ្ឋានថា លោក Philip Wen គឺជាអ្នកកាសែតដែលមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ក្នុងក្រសែភ្នែកអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែលោកក៏ជាបុគ្គលដែល “មិនសូវទទួលបានការស្វាគមន៍” ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីផងដែរ ដោយសារតែសំណេររបស់លោកតែងតែជីកកកាយចំណុចអវិជ្ជមាន និងបញ្ហាអាស្រូវធំៗមកលាតត្រដាង។ ព្រោះការចុះផ្សាយរបស់អ្នកកាសែតបែបនេះ ជួនកាលហាក់ដូចជាមានចេតនា “បំប៉ោង” បញ្ហាតូចឱ្យទៅជាធំ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិទាំងមូល។
បើពិនិត្យលើសំណេរ និងប្រវត្តិការងាររបស់លោក Philip Wen កន្លងមក យើងអាចវាយតម្លៃបានថា និន្នាការរបស់លោកមកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺស្ថិតក្នុងលក្ខណៈ “រិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃ និងស៊ើបអង្កេតចំណុចខ្សោយ”។
យើងអាចបែងចែកនិន្នាការរបស់លោកជាចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. និន្នាការមើលឃើញកម្ពុជាជា “ចំណាប់ខ្មាំងនៃឥទ្ធិពលចិន”
Philip Wen ហាក់មានទស្សនៈថា កម្ពុជាបានបើកដៃឱ្យក្រុមវិនិយោគិនចិន (ទាំងស្របច្បាប់ និងមិនស្របច្បាប់) ចូលមកមានឥទ្ធិពលខ្លាំងពេក។ ក្នុងអត្ថបទរបស់លោក លោកតែងតែផ្សារភ្ជាប់សកម្មភាពបោកប្រាស់អនឡាញ ទៅនឹងលំហូរទុនពីប្រទេសចិន និងការអនុវត្តច្បាប់ដ៏ធូររលុងរបស់អាជ្ញាធរដែលបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនទាំងនោះ។
២. ការសង្ស័យលើតម្លាភាព និងអំពើពុករលួយ
ក្នុងនាមជាអ្នកកាសែតស៊ើបអង្កេត លោកមាននិន្នាការបង្ហាញថា ឧស្សាហកម្មបោកប្រាស់អនឡាញអាចរីកដុះដាលទៅបាន គឺដោយសារតែមាន “ការយោគយល់” ឬ “ការការពារ” ពីសំណាក់បុគ្គលមានអំណាច ឬមន្ត្រីពុករលួយ។ នេះគឺជាចំណុចដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានប្រតិកម្មខ្លាំងបំផុត ព្រោះវាជាការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាងផ្ទាល់ ប៉ុន្តែប្រើការសន្និដ្ឋានបែបស្មានៗ។
៣. ការផ្ដោតខ្លាំងលើ “សិទ្ធិមនុស្ស” និង “ការជួញដូរមនុស្ស”
លោកមាននិន្នាការប្រើប្រាស់បទដ្ឋានសិទ្ធិមនុស្សរបស់លោកខាងលិចមកវាស់វែង។ ក្នុងសំណេររបស់លោក លោកតែងតែរៀបរាប់ពីទុក្ខវេទនារបស់ជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានបង្ខាំងក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ឬកាស៊ីណូ ដើម្បីដាក់សម្ពាធថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ការពារជនបរទេសដែលរងគ្រោះដោយការជួញដូរមនុស្សឡើយ។
៤. និន្នាការ “សារព័ត៌មានបែបវាយប្រហារ” (Adversarial Journalism)
Philip Wen មិនមែនជាអ្នកកាសែតដែលសរសេរព័ត៌មានសរសើរ ឬព័ត៌មានអភិវឌ្ឍន៍នោះទេ។ រចនាបថរបស់លោកគឺការស្វែងរក “ចន្លោះប្រហោង”។ នៅពេលដែលលោកមើលឃើញបញ្ហាណាមួយ (ដូចជាការបោកប្រាស់តាមតេឡេក្រាម ឬការលាងលុយកខ្វក់) លោកនឹងជីកកកាយវាយប្រហាររហូតដល់ក្លាយជាប្រធានបទអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់រដ្ឋាភិបាលយ៉ាងខ្លាំង។
សង្ខេបមកវិញ៖
Philip Wen មាននិន្នាការ “អវិជ្ជមាន” ច្រើនជាងវិជ្ជមានមកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោកមើលឃើញកម្ពុជាតាមរយៈកញ្ចក់នៃ “បញ្ហាសន្តិសុខតំបន់” និង “ការរីកដុះដាលនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម” ជាជាងការមើលឃើញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ឬសុខសន្តិភាពដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងព្យាយាមថែរក្សា។
ការដែលលោកប្រើពាក្យ “Scambodia” គឺជាភស្តុតាងច្បាស់បំផុតដែលបង្ហាញថា លោកមិនសូវមានការយោគយល់ ឬផ្តល់តម្លៃដល់កិត្តិយសជាតិកម្ពុជាប៉ុន្មានឡើយ ឱ្យតែលោកអាចសម្រេចបាននូវគោលដៅនៃការលាតត្រដាងព័ត៌មានស៊ើបអង្កេតរបស់លោក។
តើ Philip Wen បានកែប្រែ ឬសុំទោសជាសាធារណៈចំពោះការប្រើពាក្យ “Scambodia” ដែរឬទេ?
មកទល់ពេលនេះ មិនមានភស្តុតាងជាផ្លូវការណាមួយ បង្ហាញថាគាត់បានធ្វើការសុំទោសជាសាធារណៈ ឬចេញមុខមកកែតម្រូវពាក្យនោះដោយផ្ទាល់មាត់ឡើយ។
ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ នៅពេលដែលមានការរិះគន់ខ្លាំងពីមហាជន ឬរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នព័ត៌មានជួនកាលអាចនឹងធ្វើការកែសម្រួលចំណងជើង ឬខ្លឹមសារក្នុងអត្ថបទឌីជីថល ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពចម្រូងចម្រាស ទោះបីជាអ្នកកាសែតខ្លួនឯងមិនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍សុំទោសក៏ដោយ។ គាត់មិនបានចេញមុខមក “កែ” កំហុសតាមរបៀបដែលមហាជនខ្មែរចង់បាននោះទេ ប៉ុន្តែសកម្មភាពនៃការប្រើពាក្យនេះហាក់មានភាពអន់ថយទៅវិញ ដោយសារសម្ពាធពីការរិះគន់ និងការផ្លាស់ប្តូរតួនាទីការងាររបស់គាត់ទៅកាន់ស្ថាប័នដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌សរសេរខ្ពស់ជាងមុន។
ដោយឡែក ផ្អែកលើការស្វែងរកព័ត៌មាននាពេលបច្ចុប្បន្ន (គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦) មិនមានភស្តុតាងច្រើន ឬព័ត៌មានជាសាធារណៈណាមួយ ដែលបង្ហាញថា ពួកគេពិតជាមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយអ្នកនយោបាយអាមេរិកអោយច្បាស់លាស់នោះទេ។
ទាក់ទងនឹងសំណួរអំពីទំនាក់ទំនងរបស់គាត់ជាមួយអ្នកនយោបាយអាមេរិក ក្នុងនាមជាអ្នកសារព័ត៌មាន ពួកគេតែងតែមានទំនាក់ទំនងការងារជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល មន្ត្រីការទូត និងអ្នកនយោបាយមកពីបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ ទំនាក់ទំនងរបស់គាត់ជាមួយអ្នកនយោបាយអាមេរិក ប្រសិនបើមាន គឺស្ថិតក្នុងកម្រិត ប្រភពព័ត៌មាន និងអ្នកសារព័ត៌មាន តែប៉ុណ្ណោះ ហើយពុំមានទិន្នន័យណាមួយបង្ហាញពីការស៊ុមគ្រាំគ្នាផ្នែកនយោបាយនោះទេ។
ការពិនិត្យលើទស្សនៈជុំវិញការផ្សព្វផ្សាយពាក្យ “Scambodia” មានការលើកឡើងពីសំណាក់អ្នកតាមដាននយោបាយ និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនថា ការប្រើប្រាស់ពាក្យ “Scambodia” ក្នុងអត្ថបទស៊ើបអង្កេតរបស់ (WSJ) ហាក់មានចរិតលក្ខណៈជាយុទ្ធនាការឃោសនាអវិជ្ជមាន។ ចំណុចដែលគេយកមកវែកញែករួមមាន៖
• ការប្រើប្រាស់ពាក្យបំផ្លើស៖ ការបំប្លែងឈ្មោះប្រទេសកម្ពុជាទៅជា “Scambodia” (Scam + Cambodia) ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការ “លាបពណ៌” និងបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេសជាតិទាំងមូល ដោយសារតែទង្វើរបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនមួយក្តាប់តូច។
• ការស៊ីចង្វាក់គ្នាជាមួយរបាយការណ៍អាមេរិក៖ អ្នករិះគន់បានកត់សម្គាល់ថា អត្ថបទទាំងនេះជារឿយៗចេញផ្សាយស្របពេលដែលក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកបញ្ចេញរបាយការណ៍អវិជ្ជមានមកលើកម្ពុជា (ដូចជាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ឬការជួញដូរមនុស្ស) ដែលធ្វើឱ្យមានការសង្ស័យថាអាចមានការសម្របសម្រួលគ្នានៅពីក្រោយខ្នង។
• ឥទ្ធិពលនៃរបៀបវារៈបរទេស៖ ក្នុងបរិបទនៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការរាយការណ៍ដែលផ្តោតតែលើចំណុចអវិជ្ជមានធ្ងន់ៗ ត្រូវបានគេបកស្រាយថាជាឧបករណ៍សង្គ្រាមព័ត៌មាន ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្របតាមបំណងប្រាថ្នារបស់មហាអំណាចខាងលិច។
ជាការពិតណាស់ អ្នកតាមដានព្រឹត្តិការណ៍សង្គមជាច្រើនយល់ថា ក្នុងនាមជាអ្នកសារព័ត៌មានអាជីព ពួកគេមិនគួរប្រើភាសាដែលមានលក្ខណៈលម្អៀង ឬបែបមាក់ងាយបែបនេះឡើយ។
ជាទូទៅ ក្នុងនាមជាអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ដែល mangling (បំភ្លៃ) ឈ្មោះប្រទេស ឬការប្រើប្រាស់ពាក្យក្នុងន័យអវិជ្ជមានខ្លាំងៗ តែងតែរងការរិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃពីសំណាក់មហាជន និងរាជរដ្ឋាភិបាល ព្រោះវាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការខ្វះវិជ្ជាជីវៈ ឬមានចេតនាបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិសាសន៍មួយ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសជាតិទាំងមូល មិនមែនសំដៅតែលើក្រុមអ្នកប្រព្រឹត្តខុសនោះទេ។
ជាការសង្ខេប រឿងរ៉ាវរបស់ក្រុមអ្នកយកព័ត៌មានរបស់ The Wall Street Journal (WSJ) និងពាក្យ “Scambodia” ករណីនេះបានក្លាយជាឧទាហរណ៍អវិជ្ជមានមួយនៃ “សេរីភាពសារព័ត៌មាន” ដែលខ្វះការគោរពដល់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ប្រទេសដទៃ។
និយាយឱ្យខ្លីទៅ គាត់នៅតែបន្តអាជីពជាអ្នកកាសែតដដែល ប៉ុន្តែសម្រាប់មហាជនខ្មែរ ឈ្មោះរបស់គាត់ត្រូវបានកត់ចំណាំទុកក្នុង “បញ្ជីខ្មៅ” នៃអ្នកសារព័ត៌មានដែលធ្លាប់មើលងាយស្រុកខ្មែររួចទៅហើយ៕
អ្នកនិពន្ធ៖ Chim Ratha,an investigative journalist (freelance).
