Category: Opinion
ឧកញ្ញ៉ាវេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ៖ គួរផ្តល់តម្លៃ ភាពថ្លៃថ្នូរដល់និសិ្សតខ្មែរកំពុងធ្វើការ
ថ្មីៗនេះខ្មែរបុត្ថាណាការ ទទួលបានសំណេរមួយ ដែលជាសម្រង់ប្រសាសន៍របស់លោកឧកញ្ញ៉ាវេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី។ លោកបានលើកឡើងពីស្ថានភាព សិស្សនិស្សិតដែលកំពុងស្ថិតក្នុងឆ្នាំមូលដ្ឋានជាពិសេសដែលកំពុងធ្វើការងារដើម្បីសន្សំប្រាក់សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សារបស់ខ្លួន។ និស្សិតខ្លះដែលកំពុងធ្វើការងារក្នុងភោជនីយដ្ឋាន ម្ហូបអាហារ ភេសជ្ជៈ នានា ត្រូវបានគេមើលឃើញថាទទួលបានប្រាក់បៀវត្សទាបជាងអតិផរណា។ នេះបើតាមអ្វីដែលលោកបណ្ឌិតបានមានប្រសាសន៍។ លោកបណ្ឌិតក៏បានសំណូមពរ ឲ្យយើងគ្រប់គ្នាផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតចង្អៀតចង្អល់ ហើយឯកមកឲ្យតម្លៃនិង កម្លាំងចិត្តដល់យុវជននិងយុវនារីដែលជាសិស្សនិស្សិតកំពុងខិតខំធ្វើការងាររកប្រាក់សន្សំសម្រាប់បង់ថ្លៃសាកលវិទ្យាល័យរបស់ពួកគេ។ សូមអានសំណេរផ្ទាល់របស់ឧកញ្ញ៉ាវេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ខាងក្រោមនេះ៖ និស្សិតខ្មែរយើងខ្លះហាក់អភ័ព្ទ ព្រោះដើម្បីបន្តរៀនសូត្រឱ្យដល់កម្រិតឧត្តមសិក្សា គេត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើការគ្រប់បែបយ៉ាង...
តើកម្ពុជាគួររីករាយ ឬមានក្ដីបារម្ភបន្ទាប់ពីមិនត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងក្របខ័ណ្ឌឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក?
កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកលោក ចូ បៃឌិន និងសមភាគីក្នុងតំបន់ទាំង ១២ បានប្រកាសបើកជាផ្លូវការនូវក្របខ័ណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកសម្រាប់វិបុលភាព ដែលជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា Indo-Pacific Economic Framework for Prosperity (IPEF) នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈមួយនាទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុនដោយមានការចូលរួមផ្ទាល់ និងពីចម្ងាយរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងអស់រួមមានប្រទេសអូស្ត្រាលី ប្រ៊ុយណេ ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ...
តើអ្វីទៅជាអាថ៌កំបាំងក្នុងការកើនឡើងនៃករណីរលាកថ្លើមដ៏សាហាវលើកុមារ?
ជំងឺរលាកថ្លើមដ៏អាថ៍កំបាំងដែលមិនស្គាល់ប្រភពដើមដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត ឥឡូវនេះកំពុងប៉ះពាល់ដល់កុមារទូទាំងសកលលោក។ អាជ្ញាធរសុខាភិបាលសាធារណៈបានអះអាងថានេះមិនមែនជាមេរោគធម្មតាដែលបណ្តាលឱ្យមានជម្ងឺនេះឡើយ ហើយកុមាររាប់សិបនាក់បានទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរថ្លើមជាបន្ទាន់ ខណៈដែលមនុស្សមួយចំនួនទៀតបានស្លាប់យ៉ាងសោកសៅ។ សំណួរដែលត្រូវបានគេសួរតៗគ្នានោះគឺ «តើអ្វីទៅនៅលើផែនដីនេះដែលបណ្តាលឱ្យមានការរីករាលដាលនៃការរលាកថ្លើមដ៏សាហាវនេះទៅលើកុមារ?» អាជ្ញាធរក៏ដូចជាទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខសុខភាពរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រងើយកន្តើយនឹងការចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩។ ដំបូងឡើយ ពួកគេបានអះអាងថា គ្មានកុមារណាម្នាក់បានទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងនោះឡើយ ក្រោយមកពួកគេបានកែប្រែភ្លាមៗថា «មិនមែនកុមារទាំងអស់បានទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងនោះទេ»។ ប៉ុន្តែមានភ័ស្តុតាងជាច្រើនដែលបង្ហាញថាការចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ មិនគប្បីត្រូវបានមើលរំលងនោះទេព្រោះឫសគល់នៃជំងឺរលាកថ្លើមដ៏អាថ៌កំបាំង និងគ្រោះថ្នាក់នេះអាចប៉ះពាល់ដល់កុមារ។ ភ័ស្តុតាងដែលអាជ្ញាធរសុខាភិបាលសាធារណៈបានព្យាយាមមិនខ្ជះខ្ជាយពេលវេលារបស់ពួកគេក្នុងការ ភ្ជាប់ការរីករាលដាលនៃជំងឺរលាកថ្លើមនេះទៅនឹងវីរុសកូវីដ-១៩ ទោះបីជាតិចជាង ២០% នៃកុមារដែលរងផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរលាកថ្លើមនេះធ្វើតេស្តវិជ្ជមាន SARS-CoV-2 ក៏ដោយ។ ...
ការកម្រាមកំហែងនៃការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗទៀតទូទាំងសកលលោក
ជានិច្ចជាកាល យើងតែងតែលឺអំពីការទាមទារឱ្យគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពីសហរដ្ឋអាមេរិកដែលជួនកាលការទាមទារនោះបានឈានទៅដល់ការលុកលុយ និងការឈ្លានពានទៅលើប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះទៀតផង។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយយើងគប្បីដឹងថាតើអ្វីទៅជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ? តើការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដូចសហរដ្ឋអាមេរិកជារឿងចាំបាច់សម្រាប់ប្រទេសដទៃទៀតដែលឬទេ? តើការបង្ខិតបង្ខំប្រទេសដទៃឱ្យអនុវត្តដូចខ្លួនជាការសហការណ៍ ឬជាការកម្រាមកំហែង? តើអ្វីទៅជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ? យោងទៅតាមគេហទំព័រក្រសួងការបរទេសចិន លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាពាក្យដែលកើតចេញពីភាសាក្រិកបុរាណ។ វាមានន័យថា «គ្រប់គ្រងដោយប្រជាជន» ឬ «អធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រជាជន» ។ ក្នុងនាមជាទម្រង់រដ្ឋាភិបាល លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានអនុវត្តអស់រយៈពេលជាង 2,500 ឆ្នាំមកហើយ ទោះបីជាមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា ដូចជាប្រជាធិបតេយ្យផ្ទាល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋអាថែនបុរាណ និងរដ្ឋាភិបាលតំណាងនៅក្នុងសម័យទំនើប។ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យគឺជាការបង្ហាញពីការរីកចម្រើនផ្នែកនយោបាយរបស់មនុស្សជាតិ។...
តើកម្ពុជាអាចនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍អ្វីខ្លះពីកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិក?
សម្ដេចតេជោហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះជាណាចក្រកម្ពុជានឹងអញ្ជើញទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិកនៅកំឡុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ ខាងមុខនេះ ពោលគឺថ្ងៃទី១២-១៣ខែឧសភាដែលគ្រោងធ្វើឡើងនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ ជាក់ស្ដែងកាលបរិច្ឆេទនេះ គឺជាការផ្លាស់ប្ដូរតាមសំណើររបស់រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសនៃប្រទេសកម្ពុជាដោយប្ដូរពីខែមីនា មកខែឧសភាវិញដោយហេតុថាក្នុងកំឡុងខែមីនា គឺជាពេលវេលាមិនសមស្រប ហើយថ្នាក់ដឹកនាំនៃសមាជិកអាស៊ានមានភាពមមាញឹកខ្លាំងក្នុងកំឡុងពេលនោះ។ កិច្ចប្រជុំពិសេសដែលនឹងមកដល់នាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះត្រូវបានគេសម្លឹងឃើញថាជាការអបអរសាទរដល់ទំនាក់ទំនងអាស៊ាន-អាមេរិករយៈ ៤៥ ឆ្នាំផងដែរ។ យោងតាមសេចក្ដីថ្លៃងការណ៍មេដឹកនាំអាស៊ាន និងប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ចូ បៃដិន កិច្ចប្រជុំមួយនេះនឹងពិភាក្សាទៅលើបញ្ហាមួយចំនួនដូចជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការការស្ដារឡើងវិញនូវកូវីដ-១៩ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សន្តិសុខ សុខភាពពិភពលោក កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែនសមុទ្រ ការអប់រំ...
អ្នកប្រយុទ្ធមួយចំនួនដែលការពារ Mariupol គឺជាកងវរសេនាតូច Azov ដែលជាកងជីវពលជ្រុលនិយម មានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក
ការពិតមួយចំនួននៃកងវរសេនាតូច “AZOV” កងវរសេនាតូច Azov គឺជាពួកជ្រុលស្តាំនិយម ដែលរុស្សី ហៅថាពួក នីអូ-ណាស៊ី មានដើមកំណើតពីអតីតអង្គភាពយោធាប៉ារ៉ាឆ្មាំជាតិរបស់អ៊ុយក្រែន ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុង Mariupol ក្នុងតំបន់ឆ្នេរ Azov Sea។ អ្នកប្រយុទ្ធរបស់ Azov ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងល្អ ប៉ុន្តែអង្គភាពនេះមានសមាសភាព ជាតិនិយមជ្រុលពេក ។ នៅពេលដែលរុស្ស៊ីបើកការវាប្រហារនៅតំបន់គ្រីមៀក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៤ ពេលនោះមិនមានការតស៊ូខាងយោធាទេ...
តើវត្តមានរបស់លោកចូ បាយដិននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបអាចជាដំណោះស្រាយវិបត្តិរុស្សី និងអុយក្រែនដែលឬទេ?
កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ កន្លងទៅប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកលោកចូ បាយដិនបានចេញដំណើរទៅកាន់សហភាពអឺរ៉ុបដើម្បីទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅឯទីក្រុងព្រុចសែល ប្រទេសបែលហ្ស៊ិច មុននឹងធ្វើដំណើរបន្តទៅកាន់ប្រទេសប៉ូឡូញ។ ដំណើរទស្សនៈកិច្ចនេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីបន្តពិភាក្សាជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនដើម្បីស្វែងរកជំហ៊ានបន្តទៀតក្នុងការបញ្ឈប់សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនបន្ទាប់ពីការដាក់ទណ្ឌកម្មជាបន្តបន្ទាប់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងដៃគូររបស់ខ្លួនមិនបានផ្លាស់ប្ដូរ និងមានសមិទ្ធផលជាដុំកំផួនក្នុងការបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់រុស្សីមកលើប្រទេសអ៊ុយក្រែននោះឡើយ។ រូបតំណាង កិច្ចប្រជុំបន្ទាន់រវាងអង្គការណាតូ សហភាពអឺរ៉ុប និងក្រុមប្រទេស G៧ នេះត្រូវបានឱ្យគេដឹងថាត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីកំណត់យន្តការបន្តក្នុងការដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសរុស្សីតាមរយៈទណ្ឌកម្មជារួមមួយ និងពិភាក្សាទៅលើការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ប្រជាជនស្លូតត្រង់ដែលជាវិបត្តភៀសខ្លួនដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលរងគ្រោះដោយសារតែមេដឹកនាំរបស់ខ្លួន។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២៥ កន្លងទៅនេះ យោងទៅតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានរបស់រុស្សី RT នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសប៉ូឡូញលោក...
តើសង្រ្គាមរុស្សី និងអ៊ុយក្រែនអាចឈានទៅដល់ជាសង្រ្គាមលោកលើទី៣ឬទេ?
កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោកពូទីនបានប្រកាសបើកប្រតិបត្តិការយោធាលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ការប្រកាសនេះបានធ្វើឡើង ក្រោយពីលោកពូទីនបានប្រកាសទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវឯករាជភាពតំបន់អប្បគមចំនួនពីរនៅប៉ែកខាងកើតអ៊ុយក្រែន គឺដូនែតស្ក៍ និងលូហ្កាន់ស្ក៍កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈកន្លងទៅ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះសហគមន៍អន្តរជាតិបានថ្កោលទោសយ៉ាងចាស់ដៃលើទង្វើរបស់លោកពូទីន និងរៀបចំទណ្ឌកម្មថ្មីៗទៀតដើម្បីប្រឆាំងរុស្ស៊ី។ ការធ្វើប្រតិបត្តិការនេះ យើងអាចនិយាយបានថាមិនមែនជាជម្លោះរវាងរុស្សី និងអ៊ុយក្រែនតែប៉ុណ្ណោះទេ ប្រសិនបើយើងមើលឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ វាគឺជាជម្លោះរវាងរុស្សី និងសមាជិកនៃអង្គការណាតូ (NATO) ដែលមានប្រទេសលោកខាងលិច និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាសមាជិក។ មូលហេតុចម្បងនៃបញ្ហានេះទាក់ទងទៅនឹងការពង្រីកខ្លួនរបស់អង្គការ NATO ឆ្ពោះទៅភាគខាងកើត។ ជាក់ស្ដែងលោក...
ជំងឺគ្រុនចាញ់ធ្លាក់មកនៅកម្រិតទាបជាប្រវត្តិសាស្ត្រ បន្ទាប់ពីអវត្តមានអង្គភាព NAMRU-2 នៅកម្ពុជា
រាជរដ្ឋាភិបាលជាពិសេសមន្ទីរសុខាភិបាល និងអង្គការជាដៃគូសុខាភិបាល ខិតខំប្រឹងប្រែងអនុវត្តផែនការយុទ្ធសាស្រ្តជាតិលុបបំបាត់ជំងឺគ្រុនចាញ់អោយមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដើម្បីឈានទៅលុបបំបាត់ជំងឺគ្រុនចាញ់នៅឆ្នាំ២០២៥ ដោយមិនបានបាត់បង់ការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងអំឡុងការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩នោះ ជំងឺគ្រុនចាញ់នៅតែជាបញ្ហាមួយដែលអាជ្ញាធរក្នុងប្រទេស និងទូទាំងពិភពលោកនៅតែព្យាយាមលុបបំបាត់ចោល។ សម្តេចអគ្គមហា សេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងថាសម្រាប់ទិវាប្រយុទ្ធនឹងជំងឺគ្រុនចាញ់មានគោលបំណង ដើម្បីជំរុញ និងបំផុសការយល់ដឹង ឲ្យយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្ពស់បន្ថែមទៀតក្នុងការលុបបំបាត់ជំងឺគ្រុនចាញ់សំដៅលើកកំពស់សុខុមាលភាពនិងសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ជំងឺគ្រុនចាញ់មិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ចំណាយលុយកាក់ ខាតបង់ការងារ បាត់បង់ផលិតភាព និងអាយុជីវិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កផលប៉ះពាល់ជាអវិជ្ជមានដល់ការអភិវឌ្ឍនសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទៀតផង។ ដូច្នេះ...
តើឧបទ្ទវហេតុនៅលើកោះតាងកើតឡើងដោយសារអ្វី?
នៅថ្ងៃទី១២ ឧសភា ១៩៧៥ ដល់ថ្ងៃទី១៥ ឧសភា ១៩៧៥ មានឧបទ្ទវហេតុប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធរវាងទាហានខ្មែរក្រហមនិងទាហានសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើកោះតាងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រឹត្តិការណ៍នោះជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធទ្រង់ទ្រាយធំលើកទី១បន្ទាប់ខ្មែរក្រហមបានឡើងកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី១៧ ខែ មេសា ១៩៧៥ ហើយនោះក៏ជាការធ្វើសង្គ្រាមលើកចុងក្រោយរបស់ទាហានសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឥណ្ឌូចិនបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមវៀតណាមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣។ មានមតិលើកឡើងខុសៗជាច្រើនទាក់ទងនឹងឧបទ្ទវហេតុនោះ។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានបង្កើតគណៈកម្មការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិនៃជម្លោះនិងការខូចខាតបណ្តាលមកពីការប្រយុទ្ធគ្នានោះផងដែរ។ កម្មវិធីសូមលើកយកចំនុចមួយចំនួននៃការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធរវាងទាហានខ្មែរក្រហមនិងទាហានសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើកោះតាងជូនលោកអ្នកជ្រាបដូចតទៅនេះ៖ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រកោះតាង កោះតាងជាកោះមួយក្នុងចំណោមកោះ និងកូនកោះទាំង៦៤ ស្ថិតនៅក្នុងដែនទឹកសមុទ្រនៃប្រទេសកម្ពុជា។ កោះតាងស្ថិតនៅប៉ែកនិរតី និងមានចម្ងាយប្រមាណ៥២ គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងព្រះសីហនុ និងជាកោះមួយស្ថិតនៅចន្លោះកណ្តាលរវាងកោះពូលូវ៉ៃ...